Ojcowie coraz chętniej angażują się w opiekę nad dziećmi na urlopie rodzicielskim. ZUS przypomina, że po narodzinach dziecka, ojcowie mogą skorzystać też z urlopu ojcowskiego, a w określonych sytuacjach nawet z części urlopu macierzyńskiego.
Statystyki ZUS pokazują, że od czasu wydłużenia urlopu rodzicielskiego liczba ojców, którzy decydują się skorzystać z tego uprawnienia, cały czas rośnie. Od kwietnia 2023 roku urlop rodzicielski trwa o 9 tygodni dłużej. Obowiązuje przy tym zasada, że mama i tata mają po 9 tygodni urlopu, których nie mogą przenieść na drugiego opiekuna. Niewykorzystana część urlopu przepada.
Przed wprowadzeniem tej zasady mężczyzna na rodzicielskim był rzadkością. Zmiana prawa dała tatom impuls do tego, by bardziej zaangażować się w opiekę nad dziećmi. W 2024 roku z urlopu skorzystało już prawie 42 tys. panów, w 2025 r. – niemal 57 tys., a od stycznia do maja bieżącego roku – około 28 tys. W województwie łódzkim od stycznia do maja br. z urlopu rodzicielskiego skorzystało ponad 1,7 tys. ojców.
Równi w domu – równi w pracy
Fundacja Share The Care we współpracy z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych prowadzi kampanię informacyjną „Równi w domu – równi w pracy. To się wszystkim opłaca”. Kampania buduje świadomość, że równość rodzicielska i równość na rynku pracy to dwie strony tej samej monety. Pokazuje, że na tej równowadze korzystają kobiety, mężczyźni, dzieci, a także pracodawcy, społeczeństwo i gospodarka.
Mężczyźni, którzy zaangażowali się w tę kampanię, nie mają wątpliwości, że urlop rodzicielski wpłynął na ich rodziny bardzo pozytywnie:
– Partnerski podział urlopu daje ojcom tę przewagę, by być z dzieckiem od samego początku, gdy najpierw dziecko leży, potem podnosi głowę… mija dosłownie chwila i chodzi. To jest fajne, by w tym uczestniczyć, bo widzimy jak ten człowiek się zmienia, a na początku dzieje się to bardzo szybko – wspomina Michał Wiśniewski.
Nie każdy tata korzysta z urlopu ojcowskiego
– Oprócz urlopu rodzicielskiego tatusiowie mają też do dyspozycji dwutygodniowy urlop ojcowski. To rozwiązanie funkcjonuje od kilkunastu lat i jest już dość rozpowszechnione. Zmniejsza się jednak odsetek mężczyzn, którzy z niego korzystają, a nie uzasadnia tego sam spadek liczby urodzeń w Polsce – informuje Monika Kiełczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS województwa łódzkiego.
W 2024 roku zasiłek macierzyński za czas urlopu ojcowskiego pobrało ponad 162 tys. mężczyzn, w ubiegłym roku około 137 tys., a od stycznia do maja 2026 roku – przeszło 53 tys. W województwie łódzkim z urlopu ojcowskiego od stycznia do maja tego roku skorzystało 3240 ojców.
Ojcowie pobierają także zasiłek macierzyński
W całym kraju w pierwszych czterech miesiącach 2026 roku ZUS wypłacił zasiłek macierzyński za okres urlopu macierzyńskiego 1,7 tys. ojców. W całym 2025 roku świadczenie to otrzymało 5,1 tys. ojców, a w 2024 roku – 6,3 tys. W Łódzkiem, od stycznia do maja br. taki zasiłek pobierało 115 mężczyzn.
W przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie jednego dziecka zasiłek macierzyński za okres urlopu macierzyńskiego przysługuje przez 20 tygodni. Po wykorzystaniu przez matkę co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego może ona zrezygnować z jego pozostałej części i wrócić do pracy. Wówczas niewykorzystaną część urlopu może przejąć ubezpieczony ojciec dziecka.
Przewodnik ZUS po zasiłkach dla rodziców
Dla przyszłych i obecnych rodziców ZUS przygotował specjalny poradnik, dzięki któremu jest im łatwiej odnaleźć się w gąszczu przepisów ubezpieczeniowych. Znajdą w nim najważniejsze informacje o ubezpieczeniach społecznych i o tym, jakie świadczenia mogą z nich otrzymać. Publikacja opisuje szczegółowo zasady korzystania z:
- zasiłku macierzyńskiego,
- zasiłku chorobowego z powodu niezdolności do pracy w trakcie ciąży
- zasiłku opiekuńczego, który przysługuje na opiekę nad chorym dzieckiem.
Poradnik odnosi się do aktywności takich jak praca na etat, zlecenie czy prowadzenie własnej firmy oraz innych mniej typowych sytuacji. Jest on dostępny m.in. na stronie internetowej zus.pl.
Monika Kiełczyńska Regionalna rzeczniczka prasowa ZUS województwa łódzkiego
