Autor: Urząd Miasta Tomaszowa Mazowieckiego
Władze miasta i powiatu, przedstawiciele służb mundurowych, delegacje szkół, organizacji społecznych i instytucji, zaproszeni goście oraz mieszkańcy miasta 24 marca uczcili Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacja niemiecką.
Uroczystość patriotyczno-religijna rozpoczęła się o godzinie 9 mszą świętą w kościele pw. NMP Królowej Polski przy ul. Słowackiego. Następnie uczestnicy uroczystości złożyli wiązanki kwiatów pod obeliskiem z tablicą pamiątkową poświęconą Karolinie Juszczykowskiej, tomaszowiance zamordowanej przez Niemców za niesienie pomocy Żydom.
Tej części upamiętnienia towarzyszył okolicznościowy występ artystyczny w wykonaniu Leny Mierzwa podopieczna Anny Gnatek z Miejskiego Centrum Kultury, która wykonała utwór „Taki kraj”. Nie zabrakło również minuty ciszy, którą uczczono Tomaszowiankę, a także wszystkich polskich Żydów i Polaków, zamordowanych w czasie okupacji niemieckiej. Honorową wartę pod obeliskiem wystawili żołnierze 25 BKP oraz strzelcy.
W okresie okupacji niemieckiej Karolina Juszczykowska mieszkała w Tomaszowie Mazowieckim w małym mieszkaniu przy ul. Niebrowskiej 30. W pierwszych dniach czerwca 1944 roku, gdy wracała z pracy, zaczepiło ją dwóch młodych, nieznanych jej mężczyzn. Podający się za miejscowych Żydów poprosili o udzielenie schronienia, obiecując skromne, regularne wynagrodzenie. Trudna sytuacja materialna skłoniła Juszczykowską do zaopiekowania się zbiegami i przyjęcia ich pod swój dach. Przez sześć tygodni mężczyźni spali na podłodze, a w sytuacjach większego zagrożenia chowali się w piwnicy. Kobieta zapewniała im jedzenie. 23 lipca 1944 roku Niemcy otoczyli budynek, w którym mieszkali. Nie szukali ukrywających się, przybyli na miejsce z zupełnie innego powodu. Znalezionych przypadkiem w piwnicy Żydów na miejscu rozstrzelali. Karolina Juszczykowska została aresztowana i osadzona w więzieniu policyjnym w Tomaszowie Mazowieckim. Jej córka – dwudziestoletnia Bronisława – została wysłana na roboty przymusowe do Niemiec. 10 sierpnia Karolina Juszczykowska trafiła do Piotrkowa Trybunalskiego, gdzie oczekiwała na proces. 23 sierpnia niemiecki Sąd Specjalny skazał ją na karę śmierci. Na początku września została przetransportowana w głąb III Rzeszy i osadzona w obozie jenieckim Rodgau-Dieburg. Wyrok śmierci wykonano w zakładzie karnym Preungesheim we Frankfurcie nad Menem, 9 stycznia 1945 roku, przez zgilotynowanie. 17 maja 2011 roku Instytut Yad Vashem nadał tomaszowiance tytuł „Sprawiedliwej wśród Narodów Świata”.
Przypomnijmy, że obelisk poświęcony Karolinie Juszczykowskiej odsłonięto w parku imienia Juliana i Stefanii Tuwimów w 2020 roku w ramach projektu Instytutu Pileckiego „Zawołani po imieniu” poświęconego Polakom, którzy podczas okupacji niemieckiej zostali zamordowani przez Niemców za pomoc Żydom.
